چطور روغن زیتون اصل را از نمونههای بیکیفیت تشخیص دهیم؟
خرید روغن زیتون بکر و فرابکر، برخلاف ظاهر سادهاش، امروز به یکی از پیچیدهترین تصمیمهای غذایی برای مصرفکننده ایرانی تبدیل شده است. قفسهها پر از برند است، برچسبها پر از ادعا؛ اما پاسخ یک سؤال ساده همچنان مبهم مانده:
این روغن دقیقاً از کجا آمده و چقدر قابل اعتماد است؟
مسئله بازار روغن زیتون ایران کمبود محصول نیست؛ مسئله، نبود شفافیت در مسیر تولید است. مصرفکنندهای که برای سلامت خانواده، استفاده روزمره یا حتی آشپزی حرفهای در رستورانها خرید میکند، معمولاً به اطلاعاتی دسترسی ندارد که تصمیمش را آگاهانه کند. نام برند درج شده، اما خبری از منبع واقعی زیتون، نوع باغ، زمان برداشت، روش روغنگیری و معیارهای کیفیت نیست. همین ابهام، اعتماد را فرسوده و راه را برای محصولات بیکیفیت و حتی تقلبی باز کرده است.
این گزارش، که با نگاه تحلیلی برای رسانههای حوزه کشاورزی و صنایع غذایی تهیه شده، روی سه گره اصلی بازار روغن زیتون ایران تمرکز دارد:
- نبود شفافیت درباره منبع و زنجیره تولید
- کیفیت نامتوازن زیتون و فقدان استانداردهای جدی کشاورزی
- افزایش تقلب و ناتوانی مصرفکننده در تشخیص روغن اصل از نمونههای مشابه
در ادامه نشان میدهیم چگونه یک برند ایرانی توانسته با ایجاد زنجیره تولید شفاف، قابل ردیابی و مستند، به این بیاعتمادی پاسخ دهد. برندی که در سالهای اخیر نامش بیشتر شنیده میشود: زرگون ؛ تولیدکننده روغن زیتون بکر و فرابکر با منابع مشخص در رودبار، طارم زنجان و گیلان — جایی که مسیر تولید، از باغ تا بطری، قابل بررسی و قابل اعتماد است.
قبل از خرید روغن زیتون بکر، چه واقعیتهایی را باید بدانیم؟
اولین مانع مصرفکننده در خرید روغن زیتون بکر این است که معمولاً نمیداند محصولی که در دست دارد، دقیقاً از چه مسیری به بطری رسیده است. در بسیاری از کشورهای پیشرو در تولید روغن زیتون مانند ایتالیا و اسپانیا، اطلاعات تولید بخشی جداییناپذیر از محصول است و روی هر بطری درج میشود؛ اطلاعاتی که به خریدار امکان قضاوت میدهد، نه حدس زدن.
در این بازارها معمولاً مشخص است:
- زیتون از کدام باغ برداشت شده
- زمان برداشت دقیق چه زمانی بوده
- روغنگیری در چه بازهای انجام شده
- اسیدیته محصول چقدر است
- کیفیت حسی روغن (طعم، عطر و تلخی) در چه سطحی قرار دارد
اما در بازار ایران، اغلب بطریها تنها به عبارت «روغن زیتون» یا نهایتاً « بکر » و «فرابکر» بسنده میکنند؛ بدون اینکه اطلاعاتی از منبع زیتون، نوع باغ یا فرآیند تولید ارائه شود. این در حالی است که مصرفکنندهای که سراغ روغن زیتون بکر میرود، انتظار دارد بداند دقیقاً چه محصولی و از چه مسیری را انتخاب میکند.
نبود این شفافیت، یک نقص جزئی نیست؛ بلکه اساس تشخیص کیفیت را از بین میبرد. کیفیت روغن زیتون صرفاً به تجهیزات کارخانه محدود نمیشود. باغ، نوع برداشت، زمان برداشت، سلامت میوه و حتی شرایط اقلیمی منطقه، همگی در کیفیت نهایی نقش تعیینکننده دارند.
وقتی برندی درباره منبع و فرآیند تولید خود توضیحی نمیدهد، معمولاً به این معناست که یا زیتون را از منابع متنوع و نامشخص تهیه میکند، یا کنترلی واقعی بر زنجیره تولید خود ندارد و در هر دو حالت، مسئولیت کیفیت بهدرستی قابل پیگیری نیست.
هنگام خرید روغن زیتون فرابکر، چطور اصل را از تقلبی تشخیص دهیم؟
در ماهها و سالهای اخیر، گزارشهای متعددی درباره عرضه روغنهای زیتون تقلبی در بازار منتشر شده است. تقلب در این حوزه فقط یک شکل ندارد و معمولاً به روشهای مختلفی انجام میشود؛ روشهایی که تشخیص آنها برای مصرفکننده عادی تقریباً غیرممکن است.
رایجترین نمونههای تقلب شامل موارد زیر است:
- ترکیب روغن زیتون با روغنهای ارزان صنعتی
- افزودن رنگهایی مانند کلروفیل برای سبزتر نشاندادن محصول
- عرضه روغنهای تصفیهشده بهعنوان روغن بکر یا فرابکر
- استفاده از زیتونهای بیکیفیت یا آسیبدیده
- رقیقکردن روغنهای بکر با نمونههای ضعیفتر
واقعیت این است که مصرفکننده هنگام خرید، ابزار مستقیمی برای تشخیص ندارد. ظاهر بطری، نوع شیشه یا حتی رنگ روغن معیار قابل اعتمادی نیست. حتی طعم نیز میتواند گمراهکننده باشد؛ چون بسیاری از روغنهای تقلبی بهگونهای تولید میشوند که مزهای ملایمتر و عامهپسندتر از روغن فرابکر واقعی داشته باشند.
تنها معیار قابل اتکا شفافیت واقعی تولیدکننده است؛ نه ادعا، نه طراحی بستهبندی، بلکه امکان بررسی مسیر تولید از باغ تا کارخانه.
مسیر تولید روغن زیتون فرابکر زرگون؛ از باغ تا بطری
زرگون از معدود برندهای داخلی است که زنجیره تولید خود را بهصورت شفاف و قابلردیابی ارائه میدهد. این برند نهتنها از زیتون بومی و مشخص استفاده میکند، بلکه کنترل مستقیمی بر تمام مراحل تولید دارد.
زنجیره تولید زرگون شامل:
- باغهای اختصاصی در رودبار
- مزارع استاندارد در طارم زنجان
- فرآوری سریع زیر نظر متخصصان
- استخراج سرد با تجهیزات ایتالیایی
- فیلتراسیون تخصصی و نگهداری در مخازن استیل
کاربر هنگام مراجعه به صفحه فروش زرگون، میتواند بهوضوح اطلاعات مربوط به منبع محصول، فرآیند تولید و کیفیت نهایی را مشاهده کند؛ موضوعی که در بازار ایران کمتر دیده میشود.
یکی از تفاوتهای مهم زرگون، کنترل مرحله برداشت است. زیتونها با تیم اختصاصی و طبق زمانبندی دقیق برداشت میشوند و بدون انبارشدن، بلافاصله به کارخانه منتقل میشوند. فاصله کوتاه میان برداشت و روغنگیری، یکی از عوامل کلیدی کیفیت بالای روغن فرابکر زرگون است.
استانداردهای فرآوری؛ نقطهای که بسیاری از برندها عقب میمانند
فرآوری روغن زیتون فرابکر باید کاملاً علمی و کنترلشده باشد. استفاده از دستگاههای قدیمی، دمای نامناسب یا روشهای غیراستاندارد، کیفیت نهایی را بهشدت کاهش میدهد.
در کارخانه زرگون، فرآیند استخراج مطابق استانداردهای بینالمللی انجام میشود:
- دمای استخراج زیر ۲۷ درجه
- استفاده از دستگاههای ایتالیایی نسل جدید
- فیلتراسیون کامل برای حذف ذرات
- نگهداری در مخازن استیل با دمای ثابت
- کنترل اسیدیته در هر سری تولید
این همان مجموعه معیارهایی است که متخصصان تغذیه هنگام توصیه به مصرف روغن زیتون فرابکر واقعی بر آن تأکید میکنند.
چرا خرید مستقیم روغن زیتون از زرگون انتخاب مطمئنتری است؟
یکی از چالشهای بازار، اختلاف شدید قیمتهاست. برخی برندها با قیمتگذاری بالا، تصویری لوکس میسازند؛ در حالی که کیفیت محصول لزوماً متناسب با قیمت نیست.
در زرگون، قیمتگذاری بر اساس زنجیره تولید مستقیم انجام میشود. حذف واسطههای غیرضروری باعث شده محصول:
- تازهتر
- سالمتر
- و با قیمت منصفانهتر
خرید عمده روغن زیتون ؛ چرا رستورانها زرگون را انتخاب میکنند؟
برای رستورانها و مراکز غذایی، بزرگترین چالش در خرید روغن زیتون عمده، ثبات کیفیت است. در بازار ایران، کیفیت بسیاری از روغنها در هر سری متفاوت است.
زرگون بهدلیل فرآوری یکپارچه و کنترلشده، کیفیت یکنواختتری ارائه میدهد. به همین دلیل، بسیاری از رستورانها و مجموعههای غذایی زرگون را انتخاب میکنند چون:
- کیفیت هر سری ثابت است
- منبع محصول شفاف است
- خرید مستقیم انجام میشود
- قیمت عمده بهصرفهتر است
- امکان ارائه مستندات آزمایشگاهی وجود دارد
روغن زیتون فرابکر اصل چه تأثیری بر سلامت دارد؟
تحقیقات علمی معتبر، مزایای تغذیهای روغن زیتون فرابکر را تأیید کردهاند؛ اما نکته مهم این است که این نتایج مربوط به روغن فرابکر واقعی است، نه نمونههای تقلبی یا تصفیهشده.
در صورت مصرف محصول اصل، میتوان از مزایایی مانند:
- کاهش التهاب
- کاهش LDL
- بهبود سلامت قلب و عروق
- تقویت عملکرد گوارشی
- کمک به کنترل وزن
- تقویت سیستم ایمنی
استفاده درست از روغن زیتون؛ مکمل خرید محصول اصل
ارزش روغن زیتون فقط به اصلبودن آن محدود نمیشود؛ نحوه استفاده در آشپزی نیز اهمیت دارد. بسیاری از خانوادهها نمیدانند کدام نوع روغن زیتون برای سالاد، پخت ملایم یا مصرف روزانه مناسبتر است.
اگر به تغذیه سالم علاقهمند هستید، میتوانید به پستهای آموزشی آشپزی با روغن زیتون زرگون مراجعه کنید و قدمبهقدم روش استفاده صحیح را یاد بگیرید.