هر فرد سالم می تواند سالانه ۴ بار خون بدهد؛ شرایط عمومی اهدای خون

به گزارش خبرنگار مهر، سازمان انتقال خون ایران در ۹ مرداد ۱۳۵۳ شمسی با هدف سامان بخشیدن به وضع آشفته خون‌رسانی در کشور و به منظور ترویج فرهنگ اهدا، تهیه و تأمین خون و فرآورده‌های سالم، مطمئن و رایگان برای رفع نیاز بیماران نیازمند، به‌ویژه مبتلایان به تالاسمی، هموفیلی و لوسمی، تأسیس شد.

از آن تاریخ به بعد، سالروز تأسیس سازمان انتقال خون در نهم مرداد به عنوان روز اهدای خون سالم و روز ملی انتقال خون نام‌گذاری شده است.

اهدای خون هیچ خطری برای سلامت افراد ندارد

امیرمسعود ناظمی، معاون فنی و فناوری‌های نوین اداره‌کل انتقال خون استان تهران، در گفتگو با خبرنگار مهر، با عنوان این مطلب که اهدای خون هیچ خطری برای سلامت افراد بالغ ندارد، از مصرف مستمر دارو، خالکوبی و جراحی‌های اخیر به عنوان مواردی یاد کرد که باید پیش از اهدای خون به پزشک اعلام شوند.

وی ضمن تشریح فرآیند سنجش ایمنی اهداکنندگان از جمله آزمایش‌های HIV و هپاتیت، گفت: سازمان انتقال خون ایران در طول سال‌های فعالیت خود نقش مهمی در تأمین نیاز درمانی کشور ایفا کرده است.

ناظمی افزود: جمع‌آوری خون از داوطلبان اهدای خون، آماده‌سازی آن برای نجات بیماران و مصدومان، ایجاد پایگاه در بیمارستان‌ها و واحدهای سیار و ثابت جهت تهیه خون، ثبت اطلاعات لازم به منظور دعوت برای اهدای خون در هنگام ضرورت و همچنین توزیع خون و فرآورده‌های آن به مراکز درمانی و بیمارستان‌ها، از جمله مهم‌ترین وظایف سازمان انتقال خون به شمار می‌رود.

وی ادامه داد: روزهایی مانند روز ملی اهدای خون در ایران و نیز روز جهانی اهداکنندگان خون که مصادف با ۱۴ ژوئن است، فرصت‌هایی هستند تا بار دیگر به این نکته توجه کنیم که زندگی انسان‌های بسیاری به خون های اهدایی وابسته است.

ناظمی افزود: در بسیاری از کشورها نیز هر ساله کمپین‌های مختلف تبلیغاتی و اطلاع‌رسانی برای تشویق مردم به این عمل نیک و افزایش آگاهی عمومی در زمینه اهدای خون برگزار می‌شود و از افرادی که خالصانه بخشی از وجود خود را برای نجات همنوعانشان اهدا می‌کنند، قدردانی به عمل می‌آید.

مهم‌ترین هدف سازمان انتقال خون

معاون فنی و فناوری‌های نوین اداره‌کل انتقال خون استان تهران، مهم‌ترین هدف انتقال خون در ایران را تأمین خون و فرآورده‌های سالم آن با بهترین کیفیت استاندارد مطابق با موازین تعیین‌شده بین‌المللی برای بیماران عنوان کرد.

شرایط عمومی اهدای خون

وی با اشاره به شرایط عمومی اهدای خون، گفت: هر فرد بالغ بین ۱۷ تا ۶۵ سال با حداقل وزن ۵۰ کیلوگرم، حدود ۵.۵ تا ۶ لیتر خون در بدن دارد و با اهدای ۴۵۰ سی‌سی از خون خود، نه تنها سلامتی‌اش به مخاطره نمی‌افتد، بلکه می‌تواند نجات‌بخش زندگی فرد دیگری نیز باشد.

ناظمی افزود: هر فرد سالم می‌تواند در طول سال تا چهار بار و با فاصله هشت هفته یک‌بار، خون اهدا کند.

وی تصریح کرد: انتقال خون در بسیاری از موارد جنبه حیاتی دارد و بنا به تشخیص پزشک معالج تجویز می‌شود. خون به اجزای متفاوتی قابل تجزیه است که هر یک در شرایط خاصی برای بیماران مورد استفاده قرار می‌گیرد. گلبول‌های قرمز برای کم‌خونی‌ها یا خونریزی‌ها، پلاکت‌ها برای بیماری‌های خونریزی‌دهنده و موارد کاهش شمارش پلاکتی و پلاسما برای تأمین پروتئین‌های خون کاربرد دارد.

ایمنی خون‌های اهدایی

ناظمی درباره ایمنی خون‌های اهدایی، گفت: سازمان انتقال خون ایران تمامی اهداکنندگان را مورد بررسی قرار می‌دهد تا ایمنی اهداکنندگان و دریافت‌کنندگان تأمین شود. تمامی خون‌های اهدایی نیز در آزمایشگاه‌های سازمان انتقال خون برای اطمینان از سلامت، تحت آزمایش‌های HIV، هپاتیت B، هپاتیت C، سیفلیس و گروه‌بندی خون قرار می‌گیرند. همچنین هنگام اهدای خون، اهداکننده باید به سؤالاتی درباره وضعیت سلامت خود پاسخ دهد؛ این پرسش‌ها برای شناسایی و بررسی اهداکنندگان پرخطر طراحی شده‌اند.

وی افزود: در صورت وجود سابقه مصرف برخی داروها، آلرژی‌های مهم مانند آسم و تب یونجه، فشارخون بالا، دیابت، بیماری‌های قلبی، ریوی، کلیوی و کبدی، سابقه تزریق خون و فرآورده‌های آن، خالکوبی و حجامت، سابقه اعتیاد تزریقی، صرع یا تشنج، تماس جنسی مشکوک، جراحی در ۶ ماه اخیر و نیز دوران بارداری و شیردهی، پزشک انتقال خون باید در جریان قرار گیرد.

توصیه به اهداکنندگان خون

ناظمی خاطرنشان کرد: بهتر است اهداکنندگان خون پیش از مراجعه، غذای مناسب مصرف کنند و آب بیشتری نسبت به روزهای گذشته بنوشند. همچنین اگر ممکن است از مصرف آسپرین به مدت ۴۸ ساعت قبل از اهدای خون خودداری کنند و نام و مقدار داروهای مصرفی خود را به یاد داشته باشند. مصرف دارو لزوماً مانع اهدای خون نیست، اما علت مصرف آن ممکن است در این زمینه تعیین‌ کننده باشد.

معاون فنی و فناوری‌های نوین اداره‌کل انتقال خون استان تهران، درباره مراحل اهدای خون نیز گفت: اهدای خون یک روند ساده و ایمن است و تقریباً ۴۵ تا ۶۰ دقیقه زمان نیاز دارد. وسایل مورد استفاده یکبار مصرف و استریل هستند. ابتدا فرم ثبت‌نام تکمیل می‌شود، سپس فرد به چند سؤال در ارتباط با سلامتی خود پاسخ می‌دهد و معاینه بالینی ساده شامل اندازه‌گیری فشارخون، دمای بدن و نبض، به‌ علاوه نمونه‌گیری خون برای تشخیص کم‌خونی، انجام می‌شود. پس از آن، خون‌گیری در مدت حدود ۶ تا ۱۰ دقیقه صورت می‌گیرد.

وی با اشاره به مصرف‌کنندگان اصلی خون و فرآورده‌های آن در ایران، اظهار کرد: بیماران تالاسمی، هموفیلی، دیالیزی، بیماران نیازمند به جراحی‌های بزرگ مانند جراحی‌های قلب، کلیه، مغز استخوان و زنان، مبتلایان به بیماری‌های خونریزی‌دهنده، نوزادان مبتلا به زردی ناشی از ناسازگاری خون مادر و جنین، گیرندگان پیوند اعضا، مبتلایان به سوختگی‌های شدید، کم‌خونی‌های مزمن و انواع سرطان، به‌ویژه در مرحله شیمی‌درمانی، از مصرف‌کنندگان اصلی خون و فرآورده‌های آن به شمار می‌روند.

معاون فنی و فناوری‌های نوین اداره‌کل انتقال خون استان تهران در پایان با اشاره به توصیه‌های پس از اهدای خون، گفت: افراد پس از اهدای خون باید تا چند ساعت مایعات بیشتری بنوشند، غذای سالم مصرف کنند، بین ۳۰ دقیقه تا یک ساعت سیگار نکشند و از فعالیت شدید در ادامه روز خودداری کنند. در صورت بروز خونریزی در محل اهدا، بالا نگه داشتن دست و فشار دادن محل، و در صورت بروز سرگیجه یا احساس ضعف، استراحت در وضعیت مناسب توصیه می‌شود. همچنین اگر خون‌مردگی در زیر پوست ایجاد شد، استفاده از کمپرس سرد در ۲۴ ساعت نخست و سپس کمپرس گرم می‌تواند به بهبود علائم کمک کند.